Trốn Chạy

"Alice Munro lại một lần nữa chứng minh tại sao các cây viết truyện ngắn lại phải cúi đầu trước bà" (Vanity Fair); "Alice Munro được ca ngợi là nhà văn xuất sắc nhất còn sống và làm việc ở Bắc Mỹ hiện nay. Trốn chạy là một tác phẩm tuyệt vời" (The New York Times); "Có thể coi Trốn chạy như tác phẩm tổng hợp của một trong những nhà văn khai thác đào sâu tâm hồn con người sắc sảo nhất" (USA Today). Đây là những lời khen tặng của báo chí dành cho tác phẩm Trốn chạy của nữ nhà văn Alice Munro - vừa được NXB Văn học ấn hành qua bản dịch của Trần Thị Hương Lan.

Nữ nhà văn Alice Munro, sinh năm 1931 tại Cannada. Đến nay, bà đã xuất bản 14 tập truyện ngắn, hai tuyển tập cùng một tiểu thuyết. Sự nghiệp văn chương của bà được tôn vinh với nhiều giải thưởng trong nước cũng như quốc tế, bao gồm giải quốc tế Man Booker 2009 cho tác phẩm trọn đời và ba lần giành giải văn học của Toàn quyền Canada dành cho sách hư cấu.

Tác phẩm Trốn chạy gồm tám truyện ngắn với nhan đề ngắn gọn: Trốn chạy, Tình cờ, Sắp rồi, Nín lặng, Đam mê, Báng bổ, Mắc lỡm, Thần lực. Ở đây nhà văn đã khắc họa thân phận của những người phụ nữ khi trốn chạy trong đời sống hôn nhân. Ở truyện ngắn Trốn chạy là câu chuyện của cô gái sống với anh chàng mà cô đã bỏ nhà để đi theo, mà giờ đây một phát hiện đột ngột khiến cô đau đớn, "Như thể có một cây kim giết chóc ở đâu đó ghim trong buồng phổi nàng..."

Ba chuyện kế tiếp là nỗi niềm của một phụ nữ tên Juliet. Với Tình cờ, Juliet chạy trốn khỏi công việc dạy học tại một trường nữ sinh để lao đầu vào một cuộc tình không lối thoát và có được một đứa con; qua Sắp rồi kể về chuyến Juliet đem con về quê thăm cha mẹ, nhưng đến Nín lặng thì đứa con của Juliet đã bỏ cô đi theo một giáo phái và biến mất khiến người đọc phải sững sờ... Bạn đọc cũng không quên với truyện cuối tập là Thần lực - tái hiện cuộc đời nữ nhân vật Nancy với nhiều tình huống đau đớn khiến ta phải bùi ngùi thương cảm.

Nhà phê bình Nguyễn Chí Hoan nhận xét: "Các truyện đó, cũng như tất cả những truyện trong tập này, đều có trình thức kể ở quy mô những tiểu thuyết nhưng dồn nén và hàm súc bởi một nghệ thuật kể tuyệt vời. Đó là một nghệ thuật ước lệ bậc thầy có cái khả năng chỉ qua vài đoạn văn đã khiến câu chuyện diễn tiến nhanh, gọn, tự nhiên, mà đầy đủ ấn tượng cảm giác về sự trôi qua của một khoảng thời gian thực, chính xác đến hoàn hảo. Đây là một nghệ thuật ước lệ của sân khấu lớn, cho ta thấy sự tái hiện tỉ mỉ cái cuộc đời thường nhật, một sự tỉ mỉ hết sức tinh tế chọn lọc để rồi lột tả ở đó cái sức biến động bất ngờ thầm lặng và choáng váng của những thứ ta quen gọi một cách tuyệt vọng là số phận con người nói chung. Sức khái quát ấy thật là đặc biệt khi nó soi xét từ các khoảnh khắc của đời sống hằng ngày tầm thường, đời sống của những nhân vật ở đâu đó xa xôi hẻo lánh trên đất Cânda mênh mông chứ không ở các đại đô thị hiện đại. Những vẻ đẹp ấy, thường xuyên, vào lúc bất ngờ nhất, gợi lên xúc cảm về độ dài hiện hữu của chính bản thân ta trên mặt đất này".

Đọc Trốn chạy, ta sẽ có cảm tình hơn nữa với nền văn học Canada mà tác phẩm của các nhà văn đương đại vẫn chưa được dịch nhiều sang tiếng Việt.

L.D