Sơn Nam - Gốc Cây, Cục Đá Và Ngôi Sao

Theo Báo SGGP

Chuyện Tình Một Đêm(Thứ năm, 29/11/2007 12:00:00 AM)

Đọc Chuyện tình một đêm

Người phụ nữ giữa dòng xoáy cuộc đời

(Thứ bảy, 10/11/2007)

Nhà xuất bản Văn Nghệ TPHCM vừa ra mắt bạn đọc cuốn sách có nhan đề Chuyện tình một đêm của nhà báo Trung Quốc Chi Xuyên. Một cuốn sách lạ lùng kể về những số phận người phụ nữ trong vòng vây của cuộc sống hiện đại, dư thừa vật chất và đầy dằn vặt nỗi đau tình cảm.

Những chuyện tình một đêm

Đây không phải là một tập truyện ngắn dù hơn 300 trang sách được dùng để viết về 19 câu chuyện với những sự kiện, nhân vật khác nhau. Những câu chuyện trong sách thực chất giống như những bài báo hay nói đúng hơn là những bài phóng sự về một lối sống, một con đường sống đang dụ dỗ, lôi kéo, cưỡng bức rất nhiều người phụ nữ Trung Quốc vào bi kịch của cuộc đời.

Thực chất không cần phải đọc nhiều, ngay câu chuyện đầu tiên về cô giáo nhà trẻ 22 tuổi Âu Dương Tuyết, bạn đọc cũng có thể phần nào hiểu được điều tác giả muốn nói. Nhân vật chính trong câu chuyện này cứ nghĩ tình yêu gắn liền với tình dục và một khi đã hiến thân là có thể có được hạnh phúc. Nhưng trong cuộc sống có những điều mà không ai ngờ tới. Người đàn ông đầu tiên của Âu Dương Tuyết xem việc lấy đi cuộc đời con gái của cô chỉ là “chuyện tình một đêm”, xong là thôi, đường ai nấy đi, không tình cảm, không quen biết.

Và cú sốc đầu đời đã đẩy cô gái trẻ xinh đẹp vào con đường mà chính người đàn ông đầu tiên đang đi, cô quyến rũ những người đàn ông, qua đêm với họ rồi quên họ ngay khi ánh mặt trời ló dạng. Cuộc sống cô gái trẻ cứ thế trôi qua nhưng nó đã không thể trở lại như xưa.

“Trong đêm tối cô như một con bướm tuyệt sắc, muôn phần quyến rũ. Nhưng khi trời sáng, cô lạnh lẽo như một xác chết. Cô vĩnh viễn nói không với tình yêu”. Và câu chuyện khép lại với hình ảnh một chàng trai đã thật lòng yêu thương cô nhưng chính cô lại không thể bắt trái tim mình tự tha thứ cho chính mình để chấp nhận một tình yêu thực sự. Cái vòng lẩn quẩn của mặc cảm đã trói chặt cuộc đời cô.

Và cái vòng lẩn quẩn đó cũng bám chặt những cuộc đời khác trong sách. Có những người chủ động tìm kiếm “chuyện tình một đêm” như một cách giải thoát khỏi cuộc sống nhàm chán, bế tắc, người khác lại đơn giản chỉ vì nhu cầu thể xác. Lại có người xem đó như một cách tự khẳng định mình…

Mỗi người một hoàn cảnh khác nhau, một kết cục khác nhau nhưng những điều họ trải qua sau một đêm buông thả lại đều giống nhau như lời nhận xét của tác giả “Tôi tin rằng trong lòng mỗi người đều cảm thấy bất lực”.

Sự bất lực của trái tim

Một điều khá đặc biệt là nhân vật chính của 19 câu chuyện trong sách đều là phụ nữ. Lựa chọn phụ nữ từ một hành vi cần có hai người nam nữ phải chăng là sự bất công? Tác giả đã cho rằng: “bởi vì với đàn ông nguyên nhân đến với chuyện tình một đêm đơn giản chỉ là tình dục còn phụ nữ thì cực kỳ đa dạng”. Và với phụ nữ, ấn tượng cũng như hậu quả từ sự quan hệ tình dục chớp nhoáng đó luôn nặng nề bất chấp do bị động hay chính họ chủ động tạo nên.

Ngoại trừ một chuyện tình một đêm có kết thúc hạnh phúc khi hai người trong cuộc trở thành vợ chồng và sống hạnh phúc, 18 câu chuyện còn lại đều là sự bế tắc, thậm chí ngay cả câu chuyện có kết thúc hạnh phúc cũng có sự bế tắc và chỉ nhờ tình yêu thật sự mới tránh được bi kịch. Những người còn lại có người rơi vào trạng thái dằn vặt, lại có người buông thả với tâm lý trả thù đời, có người xem chuyện đó trở thành tất nhiên trong cuộc sống hiện đại…

Nhưng bất chấp những lý lẽ, những lời biện minh được đưa ra, từ những câu trả lời của những cô gái đều toát lên một sự bất lực đến cùng cực. Sự bất lực trong trái tim của mỗi người phụ nữ khi đối với họ niềm tin vào tình yêu và hạnh phúc đã không còn tồn tại. Và sự lựa chọn buông thả hay khép kín càng làm cho họ thêm lún sâu vào bế tắc.

Chỉ chấp nhận thua siêu phẩm Harry Potter tập cuối cùng, Chuyện tình một đêm liên tục đứng thứ nhì trong bản xếp hạng những sách ăn khách nhất tại thị trường Việt Nam ngay từ khi sách được xuất bản.

Những câu chuyện về một vấn đề xã hội của những cô gái đất nước Trung Quốc xa xôi có điều gì thu hút độc giả Việt Nam đến vậy? Câu trả lời là phải chăng những câu chuyện tình một đêm cũng đang diễn ra đâu đó ngay xung quanh giới trẻ chúng ta. Chuyện tình một đêm của Chi Xuyên chính là tiếng chuông báo động về một lối sống nguy hiểm đang rình rập đẩy người phụ nữ vào những bi kịch của cuộc sống.

Tường Vy

Theo Báo Tuổi trẻ

Sơn Nam - Gốc Cây, Cục Đá Và Ngôi Sao(Thứ sáu, 05/01/2007 12:00:00 AM)

(Thứ Ba, 12/12/2006,)

Lời tựa (Phần Gốc cây, cục đá và ngôi sao)

TTO - Là bạn đồng tâm với Sơn Nam về mặt chơi cây cảnh (kiểng) và non bộ, tôi hơi tức mình khi đọc thấy phó đề của tập bản thảo của quyển sách nầy: “Bàn về thói chơi kiểng”. Người ta nói thói xấu, chớ không ai nói thói tốt bao giờ. Dám viết một quyển sách về một thú tiêu khiển, mà lại xem lối tiêu khiển ấy là thói xấy hay sao? Tôi càng tức mình hơn khi đọc thấy trong bản thảo: “Kiểng và non bộ tạo ra những ông lão yếm thế, quên tất cả thế sự”.

Cả hai đứa chúng tôi, đều không đứa nào yếm thế hết. Nếu Sơn Nam chơi kiểng và non bộ bất đắc dĩ nên không yếm thế, thì tôi chơi hai thứ ấy vì thích chơi thật sự, sao cũng không quên thế sự?

Nhưng đọc kỹ lại những gì Sơn Nam viết về kiểng và non bộ, tôi an lòng lại được ngay: Sơn Nam chỉ suy luận như vậy chớ lòng Sơn Nam vẫn thích hai trò chơi ấy. Có những suy luận đi một đàng mà cảm tình thì đi một ngả. Y như những kẻ rượu chè họ bảo rằng họ bê tha chỉ vì cần một chỗ trú ẩn cho tâm hồn để quên thói đời đen bạc; nhưng sao họ không trú ẩn nơi khác, chẳng hạn, trú ẩn chốn “đổ bác môn trung”; thế thì có phải chăng là sự miễn cưỡng, mặc dầu là miễn cưỡng, vẫn do sở thích của ta xô ta vào miễn cưỡng ấy?

Sơn Nam là một tâm hồn lạc lõng trong thế giới buyn-đinh và Mercedes, trong thế giới triết hiện sinh, tranh trừu tượng và nhạc tuýt. Nhưng đó là một tâm hồn đẹp không biết bao nhiêu, đẹp cái vẻ đẹp của lọ sứ Cảnh Đức Trấn ở Giang Tây, có khác lọ hoa Ý Đại Lợi ngày nay, và ít được người đời thưởng thức hơn là họ đã thưởng thức một tiểu thuyết gia chuyên viết chuyện tình chẳng hạn, nhưng phải nhìn nhận rằng cái đẹp Sơn Nam “bất hủ”.

Cho rằng chơi kiểng và non bộ là “thói”, cho rằng kiểng và non bộ làm cho con người yếm thế mà Sơn Nam vẫn chơi cho đến cái mức vượt lên khỏi kỹ thuật chơi, vượt lên khỏi cả nghệ thuật chơi nữa, để đi đến những ý nghĩ sâu về trò chơi thì hẳn cái sự miễn cưỡng của Sơn Nam không phải là miễn cưỡng thật sự, chỉ tại anh tưởng thế mà thôi, tưởng thế vì một nhơn sinh quan nào đó đã tạo cho anh một lối suy luận như vậy, có thế mới ổn thỏa với chính ý thức của anh, nhưng tấm lòng của anh thì khác.

Khi con người làm gì mà vượt lên khỏi phạm vi kỹ thuật là đã làm cái ấy với cả tấm lòng rồi.

Mà có lẽ nhờ vậy mà Sơn Nam mới nghĩ được nhiều và nghĩ được sâu về “thói” chơi kiểng và non bộ. Những ý nghĩ của Sơn Nam, nếu nói rằng đó là triết, thiên hạ sẽ cho rằng ta quá suy tôn Sơn Nam, vì theo phần đông thì tư tưởng phải thành hệ thống kia, nó mới xứng danh là triết. Nhưng ta có bị bắt buộc phải quan niệm theo số đông đâu? Sơn Nam đã triết lý hẳn hòi về chơi kiểng và chơi non bộ đây, những ý nghĩ của Sơn Nam rất triết, mà là triết sáng tạo đấy, chớ không phải là triết vay mượn đâu. Vay mượn triết trong câu chuyện là phổ thông, là khoe chữ. Sơn Nam sáng tác. Triết của Sơn Nam có thấp hơn triết của Heidegger, của Kierkegaard bao nhiêu bực đi nữa, ta cũng thích thú mà nghe thấy cái gì mới được bày ra, chớ không phải những cái nhơi đi nhơi lại của người khác.

Vậy, mặc dầu có vài lời lẽ phủ nhận tánh cách lành mạnh của trò chơi kiểng và non bộ, Sơn Nam đã chơi kiểng và non bộ “hết mình”. Và đã viết sách. Có thế chớ. Tại sao có sách đá banh, sách chơi cờ tướng, sách dạy đánh phấn, sách dạy viết thư tình mà không có sách về thú chơi kiểng và non bộ? Trong một bài tùy bút về một cái chợ văn mắc mưa kia, Sơn Nam viết rằng tùng bá nằm chung lau sậy, ví von sách giá trị với sách nhảm, một hình ảnh tuyệt đẹp, sự so sánh ấy khiến tôi nhớ đến số phận của cây tùng mà tôi vuốt ve hôm nay, nó sẽ nằm chung với sách dạy nuôi gà, và tệ hơn nữa, sách dạy về các cơ quan sinh dục cho tuổi ngưỡng cửa cuộc đời, tri kỷ rất ít, sẽ lạnh như những ông tiên chơi ván cờ thiên cổ trên thạch bàn, giữa đêm khuya, ngoài sân vắng của khách chơi non bộ nào.

Nhưng những người tri kỷ hiếm hoi ấy sẽ là những người bạn rất trung thành, không chơi với tác giả một vài mùa, mà cuộc kết giao sẽ kéo dài đến ngày có một kẻ xuống mồ, kẻ ấy là người tri kỷ đó, chớ còn y mà sống ngày nào thì y còn săm soi cây tùng ngày nấy, người trồng tùng, sửa tùng mà có chết, y vẫn chơi tùng mãi mãi.

BÌNH NGUYÊN LỘC