No Logo - Thế Giới Không Phẳng Hay Là Mặt Khuất Của Thương Hiệu Và Toàn Cầu Hóa

Những nhà marketing, bằng mọi giá (qua quảng cáo cưỡng bức, mua truyền thông, tài trợ văn hoá nghệ thuật, len lỏi vào trong nhà trường và các cơ sở nghiên cứu khoa học...) thổi bùng sức ảnh hưởng của mình trên mọi không gian văn hoá, nghệ thuật, giáo dục, chính trị làm cho mọi thứ đều biến thành hàng hoá, mất đi sứ mệnh và mục tiêu xã hội nhân văn và thiêng liêng của nó. Hãy nhìn tuổi teen trên khắp thế giới đang lên cơn sốt sành điệu, “đồng phục” về mốt và lối sống để thấy, MTV và McDonald’s len lỏi vào nhà trường, những cuộc “Coca-colonization” (thực dân hoá kiểu Coca) được tiến hành kỹ lưỡng như thế nào! Hãy nhìn không gian sinh hoạt cộng đồng, nơi diễn ra những hoạt động nghệ thuật độc lập hay bày tỏ chính kiến cộng đồng dân sự đã bị các siêu cửa hàng chiếm lấy như thế nào! Hãy nhìn những chương trình nghệ thuật văn hoá bị các đại gia tài trợ ra tay “kiểm duyệt” thế nào! Rồi tới lúc vai trò nhà nước thụt lùi và các công ty đang tạo ra những định chế mới như thế nào...

ein viết: “Không gian công ty chẳng khác gì một nhà nước phát xít, nơi chúng ta thảy đều đứng nghiêm chào logo và không có mấy cơ hội lên tiếng phản đối bất cứ điều gì, đơn giản vì các kênh đại chúng, báo chí truyền hình, mạng internet, đường phố, cửa hiệu – tất tật đều bị các công ty đa quốc gia điều tiết theo cách họ muốn”.

Đáng ngại nhất, những mánh khoé marketing đánh đổ thành trì cuối cùng của người tiêu dùng bằng cách giết chết quyền tự do lựa chọn của họ một lúc trên nhiều mặt trận. “Hơn bốn năm qua, chúng ta chỉ đứng ở phương Tây, đang thấy lờ mờ về một ngôi làng toàn cầu khác hẳn, nơi mà khoảng cách giữa các nền kinh tế ngày càng nới rộng, còn sự lựa chọn văn hoá đang bị thu hẹp lại”.

Cuốn sách 18 chương này dành bốn chương cuối để nói đến những làn sóng phản ứng trên thế giới để thoát ra khỏi sự vây hãm của logo, hàng hoá như nghệ sĩ Rodriguez de Gerada, tiên phong của phong trào nhạo phá văn hoá tiêu dùng (culture jamming) làm cái công việc chiếm đoạt và thay đổi thông điệp các biển quảng cáo một cách triệt để nhân danh quyền được đối thoại với những hình ảnh mà anh chưa bao giờ muốn thấy. Cũng có những tổ chức khác như Mặt trận giải phóng biển quảng cáo ở San Francisco, tổ chức Giành lại đường phố… Những hoạt động nhạo phá, biểu tình “ngấm ngầm và không bao giờ kết thúc” mang trong nó thái độ hiphop, tính chất chống chủ nghĩa độc đoán và triết lý punk (bụi đời)… là những va chạm tất yếu của một đời sống văn hoá đang ngột ngạt giữa muôn trùng vây logo.

No logo! - Đả đảo thương hiệu! – Hơn 700 trang sách hài hước và sâu cay này là thông điệp lớn, đầy trách nhiệm và tinh thần nhân văn, nó tiếp sức đề kháng, thức tỉnh thái độ của mỗi người trước bối cảnh sống bị đè nén bởi các logo. Dù rằng những nhận thức ấy không hẳn cứ phải đi đến hành động kiểu như ném bánh kem vào mặt Bill Gates!

Nguyễn Vĩnh Nguyên

(Nguồn: Báo SGTT)

Cuốn sách No logo - Thế giới không phẳng hay là mặt khuất của thương hiệu và toàn cầu hóa ngồn ngộn những sự kiện sinh động về sự trỗi dậy của các thương hiệu kinh doanh, sự gắn chặt các thương hiệu đó với đời sống mạnh mẽ đến mức chúng ta quen và quên rằng đó là mục đích của các tập đoàn.

Kèm theo sự trỗi dậy đó là việc xuất hiện những cuộc “đánh bom” thương hiệu, những mê cung của các mánh khóe marketing, các thủ thuật moi tiền giới trẻ ưa “sành điệu” của các tập đoàn lớn...

Một khi chính sách dựa trên thương hiệu ảnh hưởng tiêu cực đến đời sống xã hội, tâm trạng bất mãn dấy lên đây đó ở các nước, một phong trào mới xuất hiện với những chiến dịch đấu tranh nhắm vào thương hiệu. Mục tiêu cũng như khẩu hiệu của phong trào này là “Không logo”. Sách của tác giả Naomi Klein, Nhã Nam và NXB Tri Thức ấn hành.

N.T.U

(Nguồn: Báo Tuổi Trẻ)