Những Bầy Mèo Vô Sinh

(Thứ Sáu, 21/03/2008)
Một câu chuyện viễn tưởng chỉ nói về chuyện bồ câu và lũ mèo hoang, hình ảnh con người gần như mờ nhạt, nhưng Những bầy mèo vô sinh lại có thể khiến thế-giới-người phải giật mình. Bởi thoát ra khỏi thế giới bồ câu biết nói tiếng người và những con mèo hoang được nhân bản vô tính biết chụp vi ảnh để tàn sát loài người, thì câu chuyện chính là hai mặt giữa thiện và ác; giữa bình yên vô lo và đầy rẫy những mưu mô toan tính. Đó là hai mặt tồn tại song song, chỉ có trong thế-giới-người.

Thế giới bồ câu được “cây bút trẻ” Mạc Can miêu tả một cách sống động, tỉ mỉ và sâu sắc. Bầy bồ câu sống yên bình trong nhà kính; còn con người sống lẫn lộn giữa mèo nhà và bầy mèo vô sinh. Thật giả, thiện ác không phân định được. Ngòi bút Mạc Can châm biếm sâu cay cái phần “thoái hóa, biến chất” mà chỉ cần có cơ hội, là cả mèo và người đều có thể bộc lộ. Con mèo có khi “bước chân lên lề đường, hai tay chống nạnh, một tay vung lên dứ dứ hăm dọa, miệng nó cứ lầm bầm chửi” và sau đó nó cũng biết “bước đi uyển chuyển, hiền hậu dễ thương” như người. Ngược lại, con người có khi là “hình ảnh một con mèo đi hai chân, có hàm răng nhọn với mấy cọng râu” giương súng bắn chết một chú bồ câu tật nguyền, giết chết một giấc mơ. Sự giả tạo và đội những chiếc mặt nạ khác nhau của mèo và người không khác nhau.

Tác giả khéo léo đưa người đọc đi hết bất ngờ này đến bất ngờ khác, từ những phát hiện, miêu tả về đặc tính của bồ câu, đến những so sánh và cảm nhận sâu sắc về cuộc sống. Bồ câu biết nói tiếng người, nhưng chỉ nói những từ tử tế, dễ nghe. Bồ câu không trêu chọc, không khinh khi, không nói tàn độc, không nói câu gì làm mất lòng ai. Bồ câu thật thà, không mâu thuẫn. Thế giới của bồ câu yên bình, trong veo và phẳng lặng. Nhưng cũng chính vì vậy mà thế giới đó bị bầy mèo vô sinh xâm chiếm. “Lũ mèo lội qua sông đen ngòm” áp đảo và xé nát cái khoảng không yên bình.

Cuộc chiến chấm dứt, xóm Bồ câu đã nằm dưới những cánh chim. Người ta đi tìm, chỉ thấy cái xóm yên bình trong veo này nằm “li ti tận chân mây”. Có khi, nó hiện lên trong sương sớm rồi lại biến mất khi trời đổ nắng. Cái xóm Bồ câu- mong ước của con người về một thế giới yên bình mãi mãi, không có chiến tranh, tội ác và những mưu mô toan tính - chỉ là một thiên đường hư ảo nằm ở phía chân trời. Con người có thể đi hết cuộc đời, cơ may mới tìm thấy được.

Ước vọng và nỗi xót đau không phải chỉ của riêng nhân vật trong tiểu thuyết. Người viết gần như đã gửi vào đó những đau đáu trở trăn khi “thời gian không trôi qua như bóng chim mà cuốn tròn trở lại”; những xót xa ngậm ngùi khi không thể phủ nhận rằng “nhà viết tiểu thuyết nào cũng bi quan về mình, nhưng họ lại viết khác. Cuộc đời khác trên trang giấy mới đáng sống”; và những cay đắng bất lực trước những chuyện không thể thay đổi của cuộc đời “Mọi sự qua mau không thể tưởng. Không kịp tiếc nuối”. Chỉ có bầy mèo vô sinh là sống bền bỉ lâu dài...

Tiểu Quyên