Đỗ Quyên Đỏ

Hơn 200.000 thanh niên thành phố Thượng Hải bị lùa về nông trường Lửa Đỏ, nơi đây là cả một biển lau sậy với những ám ảnh, bức bối, ngột ngạt, nơi Anchee Min (tác giả) vẽ lên rành rọt từng gương mặt người, từng nạn nhân của lịch sử.

Lu - một cô gái nghiện quyền lực, một đại đội phó, phó bí thư Đảng, luôn rình rập những sai lầm của người khác, tóm lấy và dìm người ta xuống, nâng mình lên. Lu thích thú khi thấy người khác sợ hãi. Nhưng Lu cô đơn, cô chỉ biết nói chuyện với con chó 409 dữ dẵn. Đàn ông trong nông trường ai cũng sợ Lu. Nhưng Lu vẫn là một cô gái - 25 tuổi và chưa chồng. Như bao cô gái khác, Lu cũng mang một đôi mắt khát, không chỉ là khát quyền lực.

Nghiêm che giấu trái tim nhân hậu và bỏng cháy yêu thương bằng khuôn mặt lạnh. Sai lầm của Nghiêm (gần như cô bị Lu ép) đã dẫn đến một kết cục đau lòng cho một cặp tình nhân ở nông trường: chàng trai bị án tử hình và cô gái hóa điên. Ám ảnh cảm giác tội lỗi, Nghiêm âm thầm đi bắt 100 con rắn độc với hy vọng chưa khỏi bệnh cho cô gái kia.

Nhân vật xưng "tôi" yêu Nghiêm. Nhưng tình yêu đó liệu có phải là đồng tính? Họ yêu nhau như và hơn cả một đôi tình nhân, họ hy sinh cho nhau. Đó là lúc Nghiêm biến mình thành kẻ ác, tìm cách hại Lu và hủy diệt sự nghiệp của mình để giải thoát cho nhân vật "tôi" thoát khỏi nông trưởng Lửa Đỏ, về xưởng phim Thượng Hải trong cuộc đua vào vai "Đỗ quyên đỏ". Nhưng họ đâu có được giải thoát vì đi đâu cũng có Lu, ở đâu cũng gặp Lu, thậm chí nhiều Lu hơn...

Cuốn sách xuất bản lần đầu tiên tại Việt Nam năm 1996, từng được tạp chí Vogue nhận xét: "Không một người Trung Quốc nào, càng hiếm phụ nữ Trung Quốc, viết chân thực và cảm động như Min về cái sa mạc của sự cô đơn và sự tha hóa nhân tính".

Anchee Min (tác giả cuốn sách) từng là thư ký của xưởng phim Thượng Hải sáu năm liền, sau đó đã đấu tranh để được phép rời Trung Quốc và đến Mỹ tháng 9 năm 1984. Dịch giả Nguyễn Bản, sách do NXB Công an nhân dân phát hành. Giá bìa: 45.000 đồng.

Hải Nguyên

“Tôi thức thâu đêm vào lần sinh nhật thứ 18 trong màn…Một nỗi lo lăng không tên, xâm chiếm lòng tôi. Cảm thấy một chiều mùa hạ đầm đìa mồ hôi. Nóng 1 cách nhức nhối. Không khí như đóng váng. Đó là một sự chín đậm của cơ thể. Nó bắt đầu vữa. Cơ thể gào thét ở bên trong cố phá vỡ sự tù túng, tôi bạo lực, bất an…”

Giữa những bức bối, rối ren của thời thế, của lòng người, Anchee rơi vào mối quan hệ mê đắm, với 2 người, nữ đại đội trưởng Nghiêm và Giám sát ủy viên.

Mối quan hệ với Nghiêm là do hoàn cảnh đưa đẩy. 2 con người lao động như khổ sai nơi nông trường lửa đỏ. 2 con người bình dị ở bên ngoài nhưng bên trong là sự đấu tranh dữ dội, chống lại những cưỡng bức về tư tưởng, chống lại sự tha hóa nhân tính. Dẫu biết rằng rồi có ngày mối quan hệ biến thái đó sẽ bị triệt tiêu nhưng họ đã lưu giữ những ký ức đẹp nhất, trong những góc quý giá nhất của tâm hồn.

Với Giám sát ủy viên, Anchee trở về mối quan hệ thực sự, với một người đàn ông. Một người đàn ông làm sống dậy trong cô những rung động sâu sắc nhất. Bằng những dòng kể mộc mạc chân thực, hình ảnh họ là áng thơ tuyệt đẹp nhất và cũng buồn tủi nhất.

Truyện càng về cuối càng thu hút. Vai diễn Đỗ quyên đỏ mà Anchee theo đuổi là vở kinh kịch cuối cùng của Giang Thanh. Vở diễn được xây dựng bằng tham vọng của bà, tham vọng thống trị tư tưởng của thanh niên Trung Quốc… Nhưng tham vọng đó đã bị sụp đổ. Giống như vở Đỗ quyên đỏ, vở kinh kịch không có dịp ra mắt người xem…

“Sinh động và hồn nhiên hơn bất cứ hồi ức nào trước đó về cách mạng văn hóa, quan sát sắc sảo, một áng hồi tưởng về xã hội Trung Quốc một thời”… Đó là lời nhận xét mà báo chí Mỹ dành cho cuốn Hồi ký Đỗ Quyên đỏ của Anchee Min.