“Bản thân tiểu thuyết là sự giải thiêng!”

SGTT - Có thể hiểu rằng, đây cũng là một sự ưu ái mà Milan Kundera dành riêng cho bạn đọc Việt Nam. Sài Gòn Tiếp Thị trân trọng chuyển đến bạn đọc toàn văn bài phỏng vấn độc quyền này.
Ông có nghĩ rằng tình thế của nhân vật Irena trong Vô tri (rơi vào cái bẫy của sự trở về, rồi những điều bất trắc của nỗi hoài nhớ) là tình thế chung cho những người di cư không?

Tôi không biết. Nhưng tôi nghĩ vậy.

Có cảm giác trong cuốn tiểu thuyết mới nhất này, ông đã rất mạnh bạo "giải thiêng" một trong những huyền thoại lớn nhất của phương Tây, huyền thoại cuộc trở về của người anh hùng...

Cuộc trở về vĩ đại, đúng như anh nói, là chủ đề của một huyền thoại lớn phương Tây (rất có thể là không chỉ phương Tây). Với Rabelais, với Cervantès, nghệ thuật tiểu thuyết được sinh ra như là sự chống đối lại các huyền thoại. Như một phân tích, một sự phá huỷ các huyền thoại. Điều này thuộc về bản thân ý nghĩa của nghệ thuật tiểu thuyết.

Cá nhân tôi thấy rằng trong Vô tri có sự lặp lại của một số đề tài từng được ông sử dụng trong các tác phẩm đầu tiên, đặc biệt là Những mối tình nực cười và Cuộc sống không ở đây. Liệu có thể coi đây cũng là một sự hoài nhớ của riêng ông, về mặt văn chương?

Mỗi tiểu thuyết gia lại hào hứng với một số đề tài, chúng chính là lẽ sống của toàn bộ những gì anh ta viết ra.

Những đề tài - nỗi ám ảnh này, anh ta phân tích chúng trong các tiểu thuyết của mình, từ nhiều điểm nhìn khác nhau. Tới một ngày nào đó, anh ta nhận ra mình đã nói mọi điều có thể nói về chúng, để rồi đóng "cửa tiệm" lại. Hoặc là, anh ta không nhận ra điều ấy, để mà bắt đầu tự lặp lại chính mình. Tôi hy vọng mình còn chưa rơi vào trường hợp đó. Nhưng làm sao mà tôi biết được đây?

Việc ngừng viết bằng tiếng Séc và chuyển sang viết tiếng Pháp gây ra những hiệu ứng nào lên ông?

Tôi đã viết bảy cuốn sách bằng tiếng Séc - ngôn ngữ mẹ đẻ của tôi. Tôi đã viết bảy cuốn sách khác bằng tiếng Pháp - thứ tiếng của 35 năm vừa qua trong đời tôi. Khi sử dụng tiếng Séc, sự viết của tôi bột phát hơn, ít suy tư hơn. Khi sử dụng tiếng Pháp, nó ít bột phát hơn, nhiều suy tư hơn. Trong những năm bảy mươi, tôi đã xem lại toàn bộ, thật tỉ mỉ, mọi bản dịch tiếng Pháp những cuốn tiểu thuyết viết bằng tiếng Séc của tôi. Kể từ lúc đó, tôi coi phiên bản tiếng Pháp toàn bộ tác phẩm tiểu thuyết của tôi là bản chuẩn và luôn luôn đề nghị các dịch giả sử dụng chúng để dịch.

Ông có dự định viết tiểu thuyết nữa không, sau khi vừa cho xuất bản tập tiểu luận tuyệt vời, Một cuộc gặp, tập tiểu luận thứ tư của ông?

Tôi vừa viết xong một cuốn tiểu thuyết, rất ngắn và hoàn toàn không nghiêm túc chút nào. Nếu muốn, có thể coi nó tiếp tục phong cách của cuốn tiểu thuyết Chậm rãi hay vở kịch mà tôi biến tấu dựa trên tác phẩm của Diderot: Jacques và ông chủ.

Nhưng cuốn này còn đi xa hơn nhiều theo hướng đó, ít nghiêm túc hơn nhiều. Chưa có ai đọc nó cả, ngoại trừ vợ tôi.

Xin cám ơn ông.

Cao Việt Dũng thực hiện ( Nguồn: Báo Sài Gòn tiếp thị)